Cách lập bàn thờ Tổ, bàn thờ vọng, bàn thờ cho người mới mất

MỤC LỤC

I. CÁCH LẬP BÀN THỜ :

   1.1 Bàn thờ Tổ

   1.2 Bàn thờ bà cô ông mãnh

   1.3 Bàn thờ Chi

   1.4 Bàn thờ Vọng

   1.5 Bàn thờ gia tiên

   1.6 Bàn thờ người mới mất

II. CÁCH BÀI TRÍ HOÀNH PHI CÂU ĐỐI CỬA VÕNG TRONG NHÀ THỜ TỔ

III. MỘT SỐ MẪU BÀN THỜ VÀ NHÀ THỜ TỔ

 

 

I. CÁCH LẬP BÀN THỜ :

 1.1  Bàn thờ Tổ (Bàn Thờ Họ):

   Tất cả con cháu cùng một dòng họ lập chung một bàn thờ vị Thủy tổ, gọi là Từ đường của dòng họ. Ngày xưa bài vị được ghi bằng chữ Hán. Nhiều dòng họ không có nhà thờ riêng thì xây một đài lộ thiên dựng bia đá, tên thụy, hiệu các tổ tiên.

       Mỗi khi có giỗ tổ, hoặc có tế tự của một chi họ, thì cả họ hoặc riêng chi họ đó ra đài lộ thiên cúng tế. Đài lộ thiên này là nơi để cúng tế, hoặc tổ chức các trò vui trong ngày giỗ tổ dòng họ hoặc một chi họ. Cúng tế xong sẽ về nhà tộc trưởng hoặc trưởng chi cùng ăn uống. Những dòng họ lớn, giàu có thường tổ chức trò vui vào đêm hôm Tiên thường.

       Những dòng họ lớn có điều kiện thì xây dựng Nhà thờ Tổ có không gian nội thất đủ lớn để bố trí 3 ban thờ, Ban thờ giữa thờ Thủy Tổ và các chi trong dòng họ, ban thờ bên trái (từ trong nhìn ra) thờ Mãnh Tổ, ban thờ bên phải thờ Cô Tổ.

    Nhà thờ Tổ được giao cho chi trưởng nam đời đời giữ hương hỏa, và chỉ khi nào ngành trưởng không có con trai nối dõi thì việc cúng bái mới chuyển sang chi dưới.

     Hằng năm, ngày lễ giỗ tổ tiên tại nhà thờ họ là dịp hội họp lớn nhất của tộc họ, nó đồng thời cũng là dịp để nối lại mối quan hệ họ hàng ngày càng thân thiết..

 

Phía trong cùng, nơi cao nhất, trang nghiêm nhất sẽ đặt Ngai thờ Thủy Tổ,  trên Ngai có thể đặt tượng hoặc bài vị của Thủy Tổ. .

Trưởng Các ngành về sau được thờ trên Ngai Thờ, trên Ngai Thờ để bài vị  hoặc là một ống quyển, hoặc khối hộp chữ nhật sơn son thiếp vàng đứng chứa đựng gia phả, có phủ nhiễu điều bên ngoài. Nơi đây là nơi được xem là linh thiêng nhất, nơi mà linh hồn các bậc tổ tiên sẽ ngự trị.

 Gia Phả :   Bất cứ nhà thờ nào trước đây đều cất giữ cuốn sổ ghi chép thế thứ trước sau của tổ tiên, và các thế hệ nối tiếp từ đời này qua đời khác. Cuốn sổ đó được gọi là cuốc gia phả. Sổ gia phả ngày xưa được dùng bằng giấy sắc, viết rất rõ ràng, nắn nót để tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên, thường được đặt trong khám hoặc trong một lớp riêng để trên bàn thờ. Những dòng họ to, gia phả được chép hoặc in sao thành nhiều bản cho mỗi chi họ một bản để con cháu hiểu rõ về tổ tiên mình.

      Trong gia phả, mỗi vị tổ tiên đều được ghi những dòng trích ngang, ngày tháng sinh tử, tên họ, chức tước, có khi còn ghi cả tính tình, sở thích của các vị lúc sinh thời. trong đó còn ghi rõ vị nào tên gì, sinh ra những ai, ngành trưởng, ngành thứ là những ai. Trong gia phả ghi chép đầy đủ cả công trạng của tổ tiên, sinh ở đâu, táng ở đâu, được nơi nào thờ phụng làm phúc thần hay thành hoàng làng đối với những người đã từng là công thần, có công với dân với nước.

    Gia phả ngày nay nay được biên soạn bằng chữ Quốc ngữ, được in rất rất đẹp cùng tranh ảnh... như một cuốn nhật ký của Dòng họ. Gia phả ngày nay không chỉ được cất giữ cẩn thận trong tủ thờ của nhà thờ họ, mà còn được in bản tóm tắt  cùng các sơ đồ phả hệ,  được treo trang trọng trên các khung ảnh xung quanh tường nhà thờ họ để các con cháu xa quê mỗi dịp về thắp hương được  đọc, noi gương  và tự hào về dòng họ, về quê hương bản quán của Tổ Tiên...

  

1.2 Bàn thờ bà cô ông mãnh

         Trong Nhà thờ Tổ, Bàn thờ bà cô ông mãnh được lập ở hai bên bàn thờ tổ. Bàn thờ phía bên trái (từ trong nhìn ra) được thờ MÃNH TỔ, bàn thờ bên phải thờ CÔ TỔ.

 

Bàn thờ MÃNH TỔ, đặt ngai thờ Mãnh Tổ - bấm vào đây để xem chi tiết

 

       Bà cô ông mãnh là từ mà dân gian dùng cho những người chết trẻ, chưa lập gia đình. Người ta cho rằng vì chết trẻ nên bà cô ông mãnh rất linh thiêng. Nếu cảm thấy "hợp" người thân nào thì sẽ phù hộ độ trì rất nhiều. Nếu thờ cúng bà cô ông mãnh không đến nơi đến chốn sẽ bị quở phạt. Bà cô ông mãnh lẽ ra cũng nên thờ cúng với tổ tiên, nhưng dân gian quan niệm rằng bà cô ông mãnh tuổi thấp nên chưa thể hưởng hương hoa cùng các cụ đời trước được. Giống như trên cõi dương gian, trẻ con chỉ ngồi riêng một mâm khi ăn giỗ nên bà cô ông mãnh cũng được thờ riêng 1 bàn thờ.

      Ngày xưa, Bàn thờ bà cô ông mãnh được đặt dưới gầm hương án bàn thờ tổ tiên. Cũng có thể đặt cùng trên bàn thờ tổ tiên nhưng bát nhang phải thấp hơn thờ gia tiên 1 bậc. Cũng có thể lập riêng bàn thờ nhưng phải thấp hơn bàn thờ tổ tiên. Bài trí bàn thờ bà cô ông mãnh rất đơn giản, sơ sài. Chỉ đặt bài vị (hoặc ảnh), bát nhang, chén nước, bình hoa, đôi đèn... Người ta cúng vào ngày sóc vọng, ngày kỵ, giỗ Tết giống thờ tổ tiên.

      Ngày nay, khi có điều kiện, hầu hết các nhà thờ tổ đều lập 02 bàn thờ riên để thờ bà cô (Cô Tổ) và ông mãnh (Mãnh Tổ), trong đó bàn thờ các Mãnh Tổ được thờ bằng Ngai, bàn thờ Cô Tổ được đặt Khám Thờ thật trang trọng.

      Nếu người cúng ngang hàng với bà cô ông mãnh thì chỉ lâm râm khấn mà không cần lễ. Nếu thuộc hàng dưới thì phải khấn và lễ. Khi gia đình gặp chuyện về sức khỏe, vật chất... người ta cúng bà cô ông mãnh để được phù hộ độ trì cho mọi sự được hanh thông và tốt hơn.

1.3 Bàn thờ chi :

     Nhiều họ lớn chia thành nhiều chi. Mỗi chi lại đông con cháu nên ngoài việc tham gia ngày giỗ tổ toàn họ còn có ngày giỗ tổ riêng của chi họ. Các chi đều có nhà thờ riêng, gọi là bản chi từ đường.

Bàn thờ trong nhà thờ Chi cũng được lập như trong nhà thờ Tổ. Bấm vào đây để xem chi tiết

     Hiện nay, trên bàn thờ nhiều gia đình ở nông thôn vẫn còn đặt bức hoành phi mang dòng chữ nói rõ đó là từ đường của chi họ nào. Từ đường có nghĩa là nhà thờ. Trên bàn thờ này có bài vị của ông Tổ, nên gọi là Thuần chủ bản chi. Thần chủ này cũng như Thần chủ của Thủy tổ họ sẽ được thờ mãi mãi.

     Người trong chi họ có dành một số ruộng để lấy hoa lợi cúng giỗ, ruộng này gọi là Kỵ điền.

 

1.4 Bàn thờ vọng

      Bàn thờ vọng là một loại bàn thờ được lập bởi những người sống ở xa quê, ít có điều kiện về nhà con trai trưởng dịp giỗ Tết. Ngày xưa, bàn thờ vọng chưa phải là phong tục chủ yếu bởi đa số người ta đều sống và sinh cơ lập nghiệp ngay tại quê hương, chỉ có một số trường hợp đặc biệt gọi là biệt quán, li hương.

Bàn thờ Vọng được lập bởi những người sống xa quê

         Thời phong kiến trước đây, các quan trong triều đình tập trung vọng bái thiên tử tức vái lạy từ xa. Những người ở nơi biên ải cũng lập hương án hướng về phía kinh đô để làm lễ khi nghe tin vua chúa mất mà chưa đến dự đám tang được. Những người làm quan cũng lập một hương án hướng về quê hương để làm lễ khi nghe tin có người thân mất mà chưa kịp về chịu tang. Sau đó, họ cáo quan xin về cư tang 3 năm. Kể từ đó, bàn thờ vọng được hình thành, chỉ có những người sống xa quê mới lập bàn thờ vọng.

         Những người ở gần quê, dù giàu hay nghèo cũng phái về nhà người con trai trưởng hoặc trưởng họ làm lễ trong dịp giỗ Tết, chú hoặc ông chú vẫn phải đền nhà cửa trưởng làm lễ dù cửa trưởng chỉ thuộc hàng thấp như cháu, chắt... Do đó, không có tục lập bàn thờ vọng đối với đời thứ ba ngay tại quê. Nếu người con trưởng mất hoặc sống xa quê, người con thứ kế tiếp con trưởng được lập bàn thờ chính, còn bàn thờ tại nhà con trưởng là bàn thờ vọng.

         Trước khi lập bàn thờ vọng, chủ nhà phải về quê để báo cáo với tổ tiên tại bàn thờ chính, xin phép chuyển một vài lư hương phụ hoặc một vài nén hương đang cháy giở đến bàn thờ vọng để thắp tiếp. Nếu có phòng riêng, để bàn thờ đặt ở một phòng riêng biệt để tăng vẻ tôn nghiêm. Nếu không có phòng riêng thì đặt kết hợp phòng khách, phải đặt cao hơn chỗ tiếp khách. Bàn thờ đặt hướng về quê chính để gia chủ vái lạy thuận hướng về quê chính. Không nên đặt tại những chỗ uế tạp, cạnh lối đi, trừ trường hợp nhà quá hẹp. Những người mà sống trong khu tập thể thì chỉ đặt một lọ cắm hương đầu giường nằm của mình cũng đủ, miễn là có lòng thành kính, chẳng cần phải câu nệ hướng nào, cao thấp rộng hẹp ra sao.

1.5  Bàn thờ gia tiên:

       Bàn thờ riêng của từng gia đình còn gọi là Gia từ, hay bàn thờ Gia tiên. Những gia đình giàu có mới xây nhà thờ riêng cho gia đình (gọi là nhà thờ gia tiên). Còn phần lớn, bàn thờ gia tiên được thiết lập ngay ở gian giữa nhà chính.

      Những người con thứ không cần phải có bàn thờ gia tiên vì không phải cúng giỗ, nhưng vì lòng thành kính với tổ tiên, họ vẫn lập bàn thờ để cúng vọng.

Quý vị bấm vào đây để xem chi tiết sơ đồ bài trí và cách lập bàn thờ gia tiên 

1.6 Bàn thờ người mới mất

      Những người mới mất chưa được thờ chung với tổ tiên mà được lập một bàn thờ riêng tại gian thờ hoặc gian nhà ngang. Được bài trí tương đối sơ sài: một bát nhang, bài vị (hoặc ảnh), lọ hoa, chén nước, ngọn đèn... Trong vòng 100 ngày (tính từ ngày an táng xong), người ta đều thắp hương cơm canh trước khi gia đình ăn cơm, mời người mới mất thụ hưởng. Lúc này, linh hồn người chết còn quyến luyến người thân, "hồn vía còn nặng" chưa thể siêu thoát được, vẫn còn luẩn quẩn xung quanh nhà. Những người sống không muốn tin vào sự thật là họ vừa mới mất đi một người thân, làm vậy để dịu nỗi buồn. Nhưng có nơi chỉ cúng 49 ngày (tức lễ chung thất).

      Sau 49 ngày (hoặc 100 ngày), bát nhang người mới mất sẽ được rước lên bàn thờ tổ tiên  Sau lễ trừ phục (còn gọi là đàm tế) bàn thờ người mới mất sẽ được loại bỏ cùng những đồ thờ riêng, đưa ảnh chân dung và bát nhang lên bàn thờ tổ tiên, đặt hàng dưới. Trường hợp không có bàn thờ tổ tiên thì sẽ vẫn giữ lại như cũ, chỉ cần yết cáo tổ tiên lên bàn thờ tổ

 

Nhà lim cổ để làm nhà thờ họ - Xem chi tiết & giá bán

II. CÁCH BÀI TRÍ HOÀNH PHI CÂU ĐỐI CỬA VÕNG TRONG NHÀ THỜ TỔ

    Nhà thờ ở nông thôn thường có ba gian hai cháu hoặc một gian hai chái. Và bàn thờ tổ bao giờ cũng thiết lập ở gian hai chái. Và bàn thờ tổ bao giờ cũng thiết lập gian nhà chính.

2.1 Hoành phi:

Hoành phi: là tấm biển bằng gỗ nằm ngang (Hoành là ngang, Phi là phô bày). Trên hoành phi ghi nội dung ca ngợi công đức của Tổ Tiên. Chữ trên hoành phi được viết bằng chữ thư pháp tiếng Hán hoặc chữ Quốc Ngữ. Dòng chữ lớn thường có 3 chữ hoặc 4 chữ như ĐỨC LƯU QUANG, ẨM HÀ TƯ NGUYÊN (uống nước nhớ nguồn) ... dòng chữ nhỏ (gọi là dòng lạc khoản) ghi năm lập và tên người lập hoành phi.

2.2 Câu đối:

  Câu đối có nội dung và kiểu chữ thư pháp tương hợp với hoành phi. Có hai loại câu đối là câu đối phẳng và câu đối lòng mo ôm lấy cây cột.

Thông thường hoành phi câu đối có hai lớp:

(i) lớp trong có nội dung giáo huấn đạo đức và truyền thống.

(ii) lớp ngoài có nội dung ca ngợi công đức của dòng họ

 

Chữ trên câu đối có nội dung, kiểu thư pháp tương hợp với hoành phi - bấm vào đây để xem chi tiết sản phẩm

 2.3 Cửa võng: là phần điểm xuyết có tính ước lệ ngăn cách giữa không gian bên ngoài với bàn thờ. Cửa võng có rất nhiều loại, được đục thông phong (đục thủng) với các họa tiết trạm khắc tinh xảo, có mẫu mã phú  với nhiều điển tích khác nhau như: tứ linh (Long Ly Quy Phượng), Tứ Quý , Ngũ Phúc, Mai Hóa (long), Trúc Hóa, ...

Cửa võng được thiết kế hai lớp, lớp trong đục tích tre hóa long, lớp ngoài đục truyện đảm bảo độ thoáng của bàn thờ

 

III. MỘT SỐ MẪU BÀN THỜ VÀ NHÀ THỜ  TỔ

Bộ Bàn thờ cao cấp - Xem chi tiết & giá bán

Bộ bàn thờ gia tiên gia đình Công Giáo - xem Giá bán & chi tiết SP

Xem chi tiết sản phẩm

Xem chi tiết sản phẩm

 

 

Nhà thờ bê tông giả gỗ -Bấm vào đây để xem chi tiết sản phẩm

 

 

 

 

XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN QUÝ VỊ ĐÃ GIÀNH THỜI GIAN ĐỌC CHUYÊN SAN NÀY, KÍNH CHÚC QUÝ KHÁCH VÀ GIA ĐÌNH: MẠNH KHỎE - PHÚ QUÝ THỌ KHANG NINH !

Đồ Thờ Hải Mạnh

Số 78 Biệt thự LK1 - KĐT Đại Thanh

ĐT: 0913.870.861 , Email : dothohaimanh.vn@gmail.com

https://dothogiadinh.vn , www.fb.com/dothohanoi

Quý khách có thể bấm vào các đường dẫn sau đây để xem các bài chuyên san khác có nội dung liên quan:

Bàn thờ gia tiên có mấy bát hương ?

Kích thước, kiểu dáng bàn thờ gia tiên hợp phong thủy

Top 10 bàn thờ gia tiên rất đẹp

Sơ đồ và cách bài trí bàn thờ gia tiên

Video hướng dẫn cách bài trí bàn thờ gia tiên

Bàn thờ gia tiên ngày cưới

Cách lập bàn thờ thờ Tổ, bàn thờ Vọng, bàn thờ người mới mất, bàn thờ bà cô ông mãnh

Bàn thờ tổ tiên - nét văn hóa của dân tộc Việt Nam

Bàn  thờ Phật - Bàn thờ Gia Tiên trong nhà

Cách sắp xếp bàn thờ như thế nào là đúng

Cách đặt ảnh thờ

Tại sao lại Nam Tả - Nữ Hữu

Giải đáp thắc mắc về bàn thờ gia tiên trong gia đình người Công Giáo

Cách sắp xếp Tượng thờ Thiên Chúa trong gia đình

Bàn thờ Thần Tài và Ông Địa

Thế nào là Hoành Phi

Chữ trên hoành phi

Thế nào là Câu Đối

Câu đối hay, câu đối trên bàn thờ gia tiên

Đồ gỗ Mỹ nghệ và Cây cảnh Nghệ thuật Hải Minh

Làng nghề 2 Hải Minh MỪNG NOEL 2013

Hải Minh hôm nay
Hải Minh một xã vùng giáo hào sảng tài hoa
Hải Minh đường tới rất đẹp giàu
Kèn đồng Phạm Pháo
Cầu Ngói chợ Lương
Bàn thờ Thiên Chúa
Nội thất Chùa Bái Đính - Ninh Bình
Nội thất Chùa Giàn - Hà Nội